प्राचीन इतिहासाचा जागतिक सन्मान- सोलापूरचा हिप्परगा तलाव

सोलापूरचा हिप्परगा तलाव ठरला १५४ वर्षांचा इतिहास आणि ३ तालुक्यांची तहान भागवणाऱ्या हिप्परगा तलावाला जागतिक सन्मान!

जागतिक वारसा स्थळाचा बहुमान

सोलापूर शहराचे वरदान असलेल्या १५४ वर्षे जुन्या एकरूप आणि हिप्परगा तलावाला आंतरराष्ट्रीय सिंचन आणि निचरा आयोगाकडून (ICID - International Commission on Irrigation and Drainage) 'जागतिक वारसा सिंचन स्थळ' (World Heritage Irrigation Structure) म्हणून दर्जा जाहीर झाला आहे.

याच तलावाजवळ सोलापूर येथील जागृत श्री मश्रूम गणपती मंदिर (तळे हिप्परगा) हे एक अत्यंत प्रसिद्ध आणि भाविकांचे मोठे श्रद्धास्थान असलेले ऐतिहासिक मंदिर आहे. हे मंदिर सोलापूर-तुळजापूर महामार्गावर (National Highway) असलेल्या तळे हिप्परगा गावाच्या परिसरात आहे. या गणपतीला 'जागृत देवस्थान' मानले जाते. नवसाला पावणारा गणपती म्हणून सोलापूर जिल्हा आणि आजूबाजूच्या परिसरातून हजारो भाविक दर्शनासाठी येथे येतात. विशेषतः अंगारकी चतुर्थी, संकष्टी चतुर्थी आणि गणेशोत्सवाच्या काळात येथे भाविकांची प्रचंड गर्दी असते.

हिप्परगा तलाव हा केवळ पाण्याचा स्त्रोत नसून सोलापूरच्या समृद्ध इतिहास, पर्यावरण आणि कृषी संस्कृतीचा एक मजबूत जिवंत वारसा आहे.

या तलावाची लांबी सुमारे २,१३४ मीटर (२.१ किमी पेक्षा जास्त) आहे, तर उंची पायापासून साधारण २१.४५ मीटर (७०.४ फूट) आहे. या तलावात आणि त्या आजूबाजूच्या परिसरात अनेक प्रकारची जैवविविधता आढळते.

स्थान आणि पोहोचण्याचा मार्ग (Location & Accessibility):

हा तलाव सोलापूर शहराच्या उत्तर-पूर्व (North-East) दिशेला साधारण ८ ते ९ किलोमीटर अंतरावर उत्तर सोलापूर तालुक्यातील 'तळे हिप्परगा' (Tale Hipparaga) गावाजवळ स्थित आहे. सोलापूर शहरातून राष्ट्रीय महामार्ग किंवा स्थानिक ग्रामीण रस्त्यांच्या (Solapur-Tuljapur/Osmanabad route कडून जाणाऱ्या अंतर्गत मार्गाने) सहाय्याने अवघ्या १५ ते २० मिनिटांत खाजगी वाहन किंवा ऑटो रिक्षाने येथे पोहोचता येते.

संदर्भ - स्थानिक नागरिकांकडून मिळालेली माहिती