भारताची अर्थव्यवस्था वेगाने विकसित होत असताना ऊर्जेची गरजही सातत्याने वाढत आहे. उद्योग, शेती, वाहतूक, माहिती-तंत्रज्ञान, शहरीकरण आणि डिजिटल क्षेत्राच्या विस्तारामुळे देशाच्या ऊर्जा क्षेत्रासमोर मोठ्या संधी निर्माण झाल्या आहेत. त्यामुळे ऊर्जा क्षेत्र हे भारताच्या आर्थिक विकासाचे महत्त्वाचे इंजिन आणि युवकांसाठी रोजगार व उद्योजकतेचे मोठे क्षेत्र ठरत आहे.
१६ व्या वर्षी ज्ञानेश्वरी सारखा महान ग्रंथ निर्माण करणारे माऊली ज्ञानेश्वर, स्वामी विवेकानंद, छत्रपती शिवाजी महाराज आणि बाजीराव पेशवे त्या काळातील " जेन झी" च"
मी ही माहिती लिहीत आहे त्यास आधार आहे तो स्व. सखाराम हेळवे यांनी येलमार समाजाविषयी तेराव्या शतकातील लिहलेल्या माहितीचा.
संस्कृत सप्ताह लेख क्र - ५
मराठवाडा आणि महाराष्ट्राच्या जडणघडणीत 'यलमार' समाजाचे ऐतिहासिक योगदान; जाणून घ्या समृद्ध इतिहास आणि संस्कृती
रक्षाबंधनाचे सामाजिक महत्त्व
संस्कृत सप्ताह विशेष लेख क्र. - २
दिनांक- २४ ते ३० ऑगस्टदरम्यान साजऱ्या होणाऱ्या संस्कृत सप्ताहानिमित्त, संस्कृत भाषेचा समृद्ध वारसा, वैशिष्ट्ये आणि आजच्या काळातील महत्त्व उलगडणारी ही विशेष लेखमाला - संस्कृतच्या ज्ञानवैभवाची ओळख करून देणारा एक नवा पैलू दररोजच्या लेखातून जाणून घेऊया. ‘देववाणी’ संस्कृतच्या समृद्ध विश्वाची नव्याने ओळख करून घेऊया!
एक अशी वास्तू,जिथे या महापराक्रमी योद्ध्याचा जन्म झाला.
अन्न वाया जाण्याच्या समस्येवर 'अन्न प्रक्रिया उद्योग' हा एकमेव आणि अत्यंत प्रभावी उपाय आहे, जो शेतकऱ्यांच्या आर्थिक दुरावस्थेवर 'संजीवनी' म्हणून काम करू शकतो.
आपल्या देशात कोल्ड स्टोरेज (शीतगृहे), वाहतूक आणि योग्य प्रक्रिया उद्योगांच्या अभावामुळे दरवर्षी उत्पादित भाजीपाल्यापैकी सुमारे १५ ते ३० टक्के भाजीपाला ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच सडून वाया जातो.
महाराष्ट्राच्या इतिहासात पानिपतचे युद्ध जितके प्रसिद्ध आहे, तितकीच महत्त्वाची पण तुलनेने कमी चर्चिली गेलेली एक लढाई म्हणजे राक्षसभुवनची लढाई.
हैदर-टिपूला धडकी भरवणारा दख्खनचा बुलंद योद्धा आणि त्यांच्या ऐतिहासिक नाण्यांचा रंजक इतिहास!
मराठी कादंबरी, लघुनिबंध आणि साहित्यसमीक्षा या क्षेत्रांत महत्त्वपूर्ण योगदान देणारे ज्येष्ठ साहित्यिक ना. सी. फडके यांनी आपल्या लेखनातून मराठी साहित्य समृद्ध केले. त्यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांच्या साहित्यसेवेचे स्मरण.
सायबर सुरक्षा-लेख-क्र-६
डिजिटल डिटॉक्स- लेख क्रमांक-५
कारगिल विजय दिन : शौर्य, त्याग आणि देशभक्तीचा प्रेरणादायी दिवस.
लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक हे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक महान नेते, समाजसुधारक, शिक्षणप्रेमी आणि प्रखर राष्ट्रवादी विचारवंत होते. त्यांचा जन्म २३ जुलै १८५६ रोजी रत्नागिरी येथे झाला. लहानपणापासूनच त्यांना शिक्षणाची आवड, अन्यायाविरुद्ध लढण्याची वृत्ती आणि देशप्रेमाची भावना होती
वर्षानुवर्षांचा हिशेब ठेवून जगल्यामुळे आयुष्यातील आनंद हरवतो. प्रेमाने, उदार मनाने आणि वर्तमानाचा आनंद घेत जगणे हेच खरे सुख आहे.
आपल्या आयुष्यात आपण इतरांशी कसे वागतो, यावरच आपल्या भविष्यातील अनुभव अवलंबून असतात. ही बोधकथा याच जीवनसत्याची सुंदर जाणीव करून देते.
सायबर सुरक्षा-लेख-क्र-५
कागदी पिशवी खरोखरच पर्यावरणपूरक आहे का? झाडे, पाणी आणि कार्बन उत्सर्जनाचे वास्तव सांगणारा हा लेख-
सायबर सुरक्षा-लेख-क्र-४
पंढरीची पायीवारी ही केवळ एक परंपरा नाही तर अध्यात्म आणि विज्ञान यांचा सुरेख संगम आहे. या वारीचे आरोग्यदृष्ट्या महत्त्व सांगणारा हा लेख-
आज आषाढ महिन्यातील प्रथम दिवस आहे. या दिवसाला कालिदास दिन असेही म्हणतात. त्यानिमित्त महाकवी कालिदास आणि त्यांच्या साहित्यसंपदेचा परिचय करून देणारा हा लेख-
उत्तम व्यवस्थापन आणि हजारो-लाखो लोकांचा समन्वय साधणारी ही वारी. काहीही न बदलता शेकडो वर्षे कशी चालतेय वारी? वाचा यामागचा रंजक इतिहास!
संत श्री निवृत्तीनाथ महाराज यांचा संजीवन समाधी सोहळा निमित्त त्यांच्या भक्तीप्रवासाचा हा आढावा-
भक्तीची पराकाष्ठा: *साक्षात विठ्ठलाला पंढरी सोडायला लावणारे भक्त 'संत कूर्मदास'!!
रानभाज्या म्हणजे कोणतीही मशागत, खते किंवा निगा न राखता निसर्गात नैसर्गिकरीत्या उगवणाऱ्या भाज्या होत. या प्रामुख्याने डोंगर, जंगल, शेताचे बांध आणि माळरानांवर पावसाळ्यात किंवा विशिष्ट ऋतूंमध्ये आपोआप येतात.
सुसंस्कार, संवाद, परंपरा आणि त्याग यांची जपणूक करून सुदृढ समाज व सक्षम राष्ट्र घडविण्याचा पाया म्हणजे भारतीय कुटुंब व्यवस्था होय.
पंढरपूरची वारी म्हणजे एक दिव्य अनुभव आहे. त्या वारीचा आणि मंदिराचा महिमा कथन करणारा हा लेख-
माझिया मना- लेख क्रमांक-३
अमृत मानसमित्र या अभिनव उपक्रमाविषयी या उपक्रमाच्या प्रशिक्षण समितीचे सदस्य आणि महाराष्ट्र इन्स्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ या संस्थेचे संचालक डॉ.प्रसाद देशपांडे यांच्याशी केलेल्या चर्चेचे शब्दांकन -
पावसाळ्याची सुरुवात झाली आहे.आता लवकरच आषाढ महिना सुरु होईल .या महिन्यात आषाढ महिना तळण्याची परंपरा महाराष्ट्रात विशेषकरून आहे,त्या परंपरेची आणि त्यामागे दडलेल्या विज्ञानाची ही माहिती.
आपल्यातील बरेच मित्र परदेशवारी आणि तेथील कौतुक सांगतात. परंतु अमेरिकेला भेट देत असलेल्या एका ज्येष्ठ नागरिकांचा अनुभव आणि सल्ला.
घटना थोडी जुनी आहे, पण अनेक माध्यमांतून ती दाखवली गेली नाही, म्हणून तुमच्यासाठी ती सविस्तरपणे घेऊन आलो आहोत.
डिजिटल डिटॉक्स लेख क्र.-१
आज निर्जला एकादशीनिमित्त पुरातन मंदिरे आणि त्यांच्या रचनेमागचे विज्ञान जाणून घेऊया,या लेखातून!
अमृतच्या समाजसेवेच्या संस्कारातून प्रेरणा घेत धीरज राठी यांनी प्रथमच रक्तदान केले आहे .
आधुनिक जीवनशैलीत निरोगी व आनंदी राहण्यासाठी योगाचे महत्त्व दिवसेंदिवस वाढत आहे. २१ जून-जागतिक योगदिनानिमित्त योगाभ्यासाची महती सांगणारी माहिती -
“Learning gives creativity, creativity leads to thinking, thinking provides knowledge, knowledge makes you great.” — भारताचे माजी राष्ट्रपती आणि प्रख्यात शास्त्रज्ञ डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांनी हे एक समर्पक विधान केले आहे, हो ना? मानवी विचार करण्याची क्षमता आपल्याला इतर सर्व प्राण्यांपेक्षा वेगळे ठरवते. आपण सृजनशीलपणे विचार करतो, आपल्या कल्पनांवर कृती करतो आणि अनेक अविश्वसनीय पराक्रम करतो. असेच एक क्षेत्र म्हणजे ड्रोन , याविषयात मानवाने केलेली प्रगती खरंच अविश्वसनीय आहे. भूमापन क्षेत्रात हा ड्रोन कसा साहाय्यभूत ठरतो,ते जाणून घेऊया या लेखातून.
सततचा दुष्काळ आणि पाणीटंचाईमुळे टँकरवर अवलंबून असलेल्या महाराष्ट्रातील एका गावाची, जनसहभागातून टँकरमुक्तीच्या दिशेने झालेल्या अद्भुत प्रवासाची यशोगाथा.
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचे रत्नागिरीतील क्रांतिकार्य - भाग ४
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचे रत्नागिरीतील क्रांतिकार्य - भाग ३
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचे रत्नागिरीतील क्रांतिकार्य - भाग २
स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांच्या जयंतीनिमित्त (२८ मे) निवृत्त पोलीस महासंचालक प्रवीण दीक्षित यांचा लेख...
पुण्यातील ८५ वर्षांच्या कोंडाळकर आजी कळत्या वयापासून आजतागायत अखंडपणे पायी वारी करत आहेत. गेल्या आठ वर्षांपासून तर त्या केवळ दोन केळी आणि थोडं दूध एवढाच आहार रोज घेतात. केवळ नामस्मरण आणि श्रद्धेचं बळच त्यांना या वयातही पायी वारी करण्याची ऊर्जा प्रदान करतं. या आगळ्यावेगळ्य़ा व्यक्तिमत्त्वाची ओळख करून देणारा, विश्वास देशपांडे यांनी लिहिलेला हा लेख...
जागतिक जैवविविधता दिनानिमित्त (२२ मे) लेख...
अमृत संस्थेच्या योजनेचाही होईल उपयोग!
मानसिक आरोग्य क्षेत्रात अत्यंत मूलभूत आणि चौफेर कार्य करणारे आणि बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व असलेले डॉ. आनंद नाडकर्णी यांचं १५ मे रोजी निधन झालं. त्यांच्या कार्याचं मोठेपण जवळून अनुभवलेल्या अमित सामंत यांनी लिहिलेला हा त्यांच्या स्मृती जागवणारा लेख...
तंत्रज्ञानामुळे उत्पादनात वाढ; ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकटी
कल्पक नियोजन असलेला समारंभ
लवचिकता म्हणजे कधीही न पडणे नव्हे, तर पडूनही पुन्हा पुन्हा उभे राहणे.
धार्मिक, बौद्धिक, राजकीय आणि सामाजिक नेतृत्वाचा इतिहास
ड्रोन पायलट, सोलर इंस्टॉलेशन, बेकरी और अन्य आधुनिक कौशल युवाओं को रोजगार के साथ आत्मनिर्भर बनने का अवसर भी प्रदान कर रहे हैं।
राज्य शासनाच्या अमृत संस्थेचा चाकोरीबाहेरचा, प्रेरक उपक्रम
नसरापूरमधील दुर्दैवी घटनेच्या पार्श्वभूमीवर निवृत्त पोलीस महासंचालक प्रवीण दीक्षित यांचा लेख
आंतरराष्ट्रीय बिबट्या दिनानिमित्त (तीन मे) विशेष लेख...
देशाच्या प्रगतीत महाराष्ट्राचा वाटा नेहमीच अत्यंत मोलाचा राहिलेला आहे. राज्याच्या सर्व मुख्यमंत्र्यांनी आपापल्या परीने राज्याला दिशा देण्याचे कार्य केले. त्यांच्या कार्याची ही अगदी संक्षिप्त नोंद...
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांच्या जयंतीनिमित्त (३० एप्रिल) विशेष लेख
वयाची ९५ वर्षे पूर्ण; या वयातही हात आहे लिहिता...
भारतीय संविधानाचे मूळ हिंदून्यायतत्त्वशास्त्राच्या आधारावरच आहे, याची प्रचीती आपल्याला संविधानाच्या अभ्यासावरून येतेच.
मुंबईतील गोरेगाव येथील नेस्को परिसरातील ड्रग्जसंदर्भातील घटनेच्या पार्श्वभूमीवर राज्याचे निवृत्त पोलीस महासंचालक प्रवीण दीक्षित यांचा लेख...
कोकणी संस्कृती अन् बोलीचा डंका वाजवणारे लोकनाट्य
नाशिकमधील टीसीएस या बहुराष्ट्रीय आयटी कंपनीत नुकतेच कॉर्पोरेट जिहादचे प्रकरण घडल्याचे समोर आले आहे. आता या प्रकरणाची सखोल तपासणी होत आहे आणि अनेक बाबी उघड होत आहेत. या घटनेचे विविध पैलू, जागतिक स्थिती आणि पुढे घ्यायची काळजी आदी बाबींवर भाष्य करणारा माजी पोलीस महासंचालक प्रवीण दीक्षित यांचा हा लेख...
मठ (ता. लांजा, जि. रत्नागिरी) इथल्या श्री देव लक्ष्मीपल्लीनाथ संस्थानातल्या चैत्रोत्सवाची कीर्ती अल्पावधीतच सर्वत्र पसरली आहे ती त्याच्या वेगळेपणामुळे. अवघ्या आठ वर्षांपूर्वी उभारण्यात आलेल्या मंदिरातल्या या उत्सवाची वैशिष्ट्यं नेमकी कोणती आहेत, याचा आढावा घेण्याचा प्रयत्न करणारा हा लेख...
सार्वजनिक धोरणांची आखणी हा अतिशय कौशल्याचा भाग आहे. ही धोरणे ठरवताना सामान्य जनतेचा विचार केंद्रस्थानी असतो आणि अनेक गोष्टींचा विचार करावा लागतो. त्या बाबी कोणत्या, याविषयी माजी पोलीस महासंचालक प्रवीण दीक्षित यांचे पुण्यातील डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीच्या विद्यार्थ्यांसमोर व्याख्यान झाले. त्या अनुभवसिद्ध आणि माहितीपूर्ण व्याख्यानाचा हा मराठी अनुवाद...
नारी शक्ती वंदन अधिनियम अर्थात महिला आरक्षण कायद्यात सुधारणा करण्यासाठी आजपासून (१६ एप्रिल) संसदेचे तीन दिवसांचे विशेष सत्र सुरू झाले आहे. २०२९च्या सार्वत्रिक निवडणुकीपासून महिलांना ३३ टक्के आरक्षण लागू होण्याच्या दृष्टीने यात महत्त्वपूर्ण निर्णय होणार आहे. त्या पार्श्वभूमीवर, केंद्र सरकारने महिलांविषयी घेतलेल्या विविध निर्णयांचे महत्त्व सांगणारा हा लेख
कुटुंबात सुख, समाधान, शांती नांदण्यासाठी ही सूत्रे आत्मसात करणे आवश्यक
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या जयंतीनिमित्त माहिती उपसंचालक प्रवीण टाके यांचा लेख...
अणुऊर्जा हा एक प्रभावी आणि विश्वासार्ह पर्याय आहे. या संदर्भात भारताने विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात आणखी एक मानाचा तुरा रोवला आहे. त्याबद्दल माहिती देणारा हा लेख...
भारतातून आता नक्षलवाद हद्दपार झाला आहे, असे केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी नुकतेच जाहीर केले आहे. त्या निमित्ताने नक्षलवाद आणि भारत हा विषय चर्चिला जात आहे. या पार्श्वभूमीवर, महाराष्ट्राचे माजी पोलिस महासंचालक प्रवीण दीक्षित यांच्या एका मुलाखतीवर आधारित असलेल्या लेखाचा हा उत्तरार्ध...
भारतातून आता नक्षलवाद हद्दपार झाला आहे, असे केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी नुकतेच जाहीर केले आहे. त्या निमित्ताने नक्षलवाद आणि भारत हा विषय चर्चिला जात आहे. या पार्श्वभूमीवर, महाराष्ट्राचे माजी पोलिस महासंचालक प्रवीण दीक्षित यांच्या एका मुलाखतीवर आधारित असलेल्या लेखाचा हा पूर्वार्ध...
निवृत्त पोलीस महासंचालक प्रवीण दीक्षित यांचा लेख
५२ वर्षे वृत्तपत्र वितरण आणि २२ वर्षे बातमीदारीचे व्रत निष्ठेने निभावलेले सटाणा (जि. नाशिक) येथील विश्वास चंद्रात्रे यांनी वयाचा अमृतमहोत्सव पूर्ण केला असून, त्यांना देशदूत वृत्तपत्राने बागलाण भूषण पुरस्काराने गौरवले आहे. त्यांचा हा प्रेरक कार्यप्रवास...
दर वर्षी चैत्र शुद्ध एकादशी अर्थात कामदा एकादशीला नाशिकमध्ये श्रीराम रथोत्सव साजरा होतो. त्याविषयी...
रिसायकलिंगपेक्षा अपसायकलिंग अधिक पर्यावरणस्नेही
निवृत्त पोलीस महासंचालक प्रवीण दीक्षित यांचा लेख
राज्याचे मुख्यमंत्री आणि अर्थमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आज (सहा मार्च) २०२६-२७चा अर्थसंकल्प विधानसभेत मांडला. सामाजिक न्याय व कल्याण विभागाच्या 'अमृत'सह अन्य संस्थांसाठीही यात भरीव तरतूद करण्यात आली आहे. या अर्थसंकल्पातील महत्त्वाचे मुद्दे येथे देत आहोत.
शिवजयंतीनिमित्त विशेष लेख...
शिवजयंतीनिमित्त छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या व्यवस्थापन कौशल्यांचा आढावा घेणारा सुदर्शन जोशी यांचा लेख...
शिवजयंतीनिमित्त माहिती छत्रपती शिवरायांच्या अष्टप्रधान मंडळाची...
केवळ लढाया जिंकून मराठा साम्राज्य वाढवणे एवढाच उद्देश न ठेवता आपल्या जनतेच्या भल्यासाठी, चांगल्या राहणीमानासाठीही पेशव्यांनी अनेक प्रयत्न केले. त्याचा आढावा घेणारा हा पेशवाईवरील लेखमालेतील पाचवा लेख...
पानिपतची ऐतिहासिक लढाई झाली, तो दिवस होता १४ जानेवारीचा... त्या निमित्ताने, या लढाईची पार्श्वभूमी सांगणाऱ्या लेखाचा हा उत्तरार्ध
पानिपतची ऐतिहासिक लढाई झाली, तो दिवस होता १४ जानेवारीचा... त्या निमित्ताने, या लढाईची पार्श्वभूमी सांगणाऱ्या लेखाचा हा पूर्वार्ध